Rechtsvermoeden van werknemerschap: wat betekent dit voor zzp’ers?

Rechtsvermoeden van werknemerschap: Wat moet je weten als zzp'er?

Als zzp’er wil je vooral één ding: duidelijkheid. Je wilt weten waar je aan toe bent, welke regels voor jou gelden en hoe je zonder gedoe zelfstandig kunt blijven werken. Het rechtsvermoeden van werknemerschap is daarom een belangrijk onderwerp om in de gaten te houden.

Het rechtsvermoeden moet zelfstandigen met een lager uurtarief beter beschermen. Werk je in de praktijk meer als werknemer dan als ondernemer? Dan kan het makkelijker worden om aan te tonen dat er eigenlijk sprake is van een arbeidsovereenkomst. De Eerste Kamer omschrijft het doel van de wet als het beter beschermen van laagbetaalde zzp’ers tegen schijnzelfstandigheid.

Dat klinkt juridisch, maar de kern is simpel: niet wat er boven je contract staat telt het zwaarst, maar hoe je werk er in de praktijk uitziet.

Wat is het rechtsvermoeden van werknemerschap?

Het rechtsvermoeden van werknemerschap houdt in dat een zelfstandige onder bepaalde voorwaarden kan stellen dat hij of zij eigenlijk werknemer is. De opdrachtgever moet dan aantonen dat er géén sprake is van een arbeidsovereenkomst.

Het kabinet heeft het rechtsvermoeden losgetrokken van het bredere VBAR-wetsvoorstel. Volgens de Rijksoverheid gaat het om een rechtsvermoeden voor werkenden onder een uurtarief van €38 per uur, met peildatum 1 januari 2026. Dit bedrag kan later wijzigen, omdat het gekoppeld is aan de ontwikkeling van het minimumloon.

Belangrijk om te weten: een lager tarief betekent niet automatisch dat je werknemer bent. Het rechtsvermoeden is vooral bedoeld als extra bescherming voor zelfstandigen die weinig onderhandelingsruimte hebben en in de praktijk werken alsof zij in loondienst zijn.

Waarom is dit belangrijk voor zzp’ers?

De overheid wil schijnzelfstandigheid tegengaan. Daarvan is sprake als iemand op papier zzp’er is, maar in de praktijk werkt als werknemer. Bijvoorbeeld doordat de opdrachtgever bepaalt hoe, waar en wanneer het werk wordt gedaan.

Voor jou als zzp’er is het daarom belangrijk om te weten of je opdracht ook echt past bij zelfstandig ondernemerschap. Dat voorkomt onzekerheid achteraf, voor jou én voor je opdrachtgever.

Sinds 1 januari 2025 handhaaft de Belastingdienst weer volledig op schijnzelfstandigheid. Bedrijven en organisaties die zelfstandigen inhuren voor werk dat niet zelfstandig wordt uitgevoerd, kunnen daardoor te maken krijgen met naheffingen. Over 2025 werden nog geen verzuim- en vergrijpboetes opgelegd, maar de controle op de juiste arbeidsrelatie is wel terug.

De praktijk is altijd leidend. Een zzp-contract is belangrijk, maar als de dagelijkse samenwerking anders loopt, kan dat alsnog vragen oproepen. De Rijksoverheid geeft in de veelgestelde vragen over schijnzelfstandigheid aan dat vooral de manier waarop het werk wordt uitgevoerd bepalend is.

Wanneer sta je sterker als zelfstandige?

Je positie als zzp’er is sterker als je zichtbaar onderneemt. Denk aan meerdere opdrachtgevers, eigen tarieven, eigen bedrijfsmiddelen, een zakelijke uitstraling en vrijheid in de uitvoering van je werk.

Ook ondernemersrisico speelt mee. Investeer je in je bedrijf? Bijvoorbeeld door een laptop aan te schaffen met eigen software of trainingen te volgen op eigen kosten. Ben je zelf verantwoordelijk voor je resultaat? Kun je winst maken, maar ook verlies lopen? Dan zijn dat signalen die passen bij zelfstandig ondernemerschap.

De rechter kijkt altijd naar het totaalplaatje. In de Uber/FNV-uitspraak bevestigde de Hoge Raad dat er geen vaste rangorde bestaat tussen de omstandigheden die meewegen bij de beoordeling of iemand werknemer of zelfstandige is. Ook ondernemerschap buiten de opdracht kan dus relevant zijn.​

Wat kun je als zzp’er nu doen?

Wil je goed voorbereid zijn? Kijk dan kritisch naar je huidige opdrachten. Niet alleen naar je contract, maar vooral naar hoe je dagelijks werkt.

Stel jezelf bijvoorbeeld deze vragen:

• Bepaal ik zelf hoe ik mijn opdracht uitvoer?
• Werk ik voor eigen rekening en risico?
• Kan ik mijn tarief zelf bepalen of onderhandelen?
• Werk ik voor meerdere opdrachtgevers?
• Gebruik ik eigen materialen, systemen of kennis?
• Ben ik zichtbaar als ondernemer, bijvoorbeeld via een website of eigen acquisitie?
• Is mijn opdracht gericht op een resultaat in plaats van alleen op aanwezigheid?

Kun je veel van deze vragen met “ja” beantwoorden? Dan past je manier van werken waarschijnlijk beter bij zelfstandig ondernemerschap.

Wat betekent dit voor platformwerkers en startende zzp’ers?

Voor platformwerkers en startende zzp’ers is het rechtsvermoeden extra relevant. Juist bij platformwerk kan de vraag ontstaan hoeveel vrijheid je écht hebt. Bepaalt het platform bijvoorbeeld je tarief, planning, beoordeling of toegang tot opdrachten? Dan kan dat invloed hebben op de beoordeling van je arbeidsrelatie.

Ook als starter is het slim om hier bewust mee om te gaan. Je hoeft niet meteen alles perfect geregeld te hebben, maar zorg wel dat je vanaf het begin bouwt aan je ondernemerschap. Denk aan duidelijke afspraken, een passend tarief, een eigen administratie en zichtbaarheid richting nieuwe opdrachtgevers.

Zo houd je grip op je positie als zelfstandige

Zelfstandig werken vraagt om vrijheid, maar ook om verantwoordelijkheid. Door je opdrachten goed in te richten, voorkom je onduidelijkheid. Maak afspraken over het resultaat van je werk, leg vast welke vrijheid je hebt en zorg dat je ondernemerschap zichtbaar is.

Twijfel je of een opdracht past bij zzp? Dan is het verstandig om dit vooraf te bespreken. Zo weet je waar je aan toe bent en verklein je de kans op discussie achteraf.